Zadanie 12.2 · 4 pkt · otwarte
Kwietnik o najmniejszym polu
W projekcie ogrodu zaplanowano kwietnik w kształcie trójkąta równoramiennego o podstawie długości metrów nieprzekraczającej metrów. Na tym kwietniku ma znajdować się fontanna w kształcie koła o średnicy metrów, które ma być styczne do każdego z boków trójkątnego kwietnika (zobacz rysunek). Projektantowi zależy, aby przy tak ustalonej wielkości fontanny pole tego kwietnika było najmniejsze.
Pole trójkątnego kwietnika o podstawie długości metrów jest określone wzorem
dla każdego .
Wyznacz długość podstawy trójkątnego kwietnika, dla której pole tego kwietnika jest najmniejsze. Oblicz to najmniejsze pole. Zapisz obliczenia.
Spróbuj najpierw sam(a), potem sprawdź.
Rozwiązanie krok po kroku
Obliczamy pochodną funkcji ze wzoru na pochodną ilorazu.
Do tego miejsca: 1 pkt
Dla czynniki i są dodatnie, więc pochodna zeruje się tylko wtedy, gdy .
Do tego miejsca: 2 pkt
Znak pochodnej jest taki sam jak znak , więc funkcja jest malejąca w i rosnąca w . Zatem najmniejszą wartość przyjmuje dla .
Do tego miejsca: 3 pkt
Obliczamy najmniejsze pole.
Do tego miejsca: 4 pkt
Odpowiedź
Najmniejsze pole ma kwietnik o podstawie długości m; to pole jest równe m².
Jak to jest punktowane
Za rozwiązanie jest jeden poziom — najwyższy, który spełnia.
- 4 pktuzasadnienie, że funkcja przyjmuje wartość najmniejszą dla , oraz obliczenie pola trójkątnego klombu o takiej podstawie: .
- 3 pktuzasadnienie (np. poprzez badanie monotoniczności funkcji), że funkcja przyjmuje wartość najmniejszą dla .
- 2 pktobliczenie miejsca zerowego pochodnej funkcji : .
- 1 pktwyznaczenie pochodnej funkcji , np. .
Uznawane są też inne sposoby rozwiązania
- Bez badania znaku pochodnej: funkcja jest ciągła w , , , a jedynym punktem, w którym pochodna się zeruje, jest z wartością — stąd wniosek, że jest to wartość najmniejsza.
Uwagi z zasad oceniania CKE
- 1. Jeżeli zdający wyznacza pochodną ilorazu jako iloraz pochodnych, to otrzymuje 0 punktów za całe rozwiązanie.
- 2. a) Jeżeli z rozwiązania wynika, że zdający poprawnie stosuje wzór na pochodną ilorazu funkcji oraz zdający poprawnie wyznacza pochodne funkcji oraz i dalej popełnia błędy, otrzymując pochodną w postaci lub , gdzie jest wielomianem stopnia czwartego, który w przedziale ma dokładnie jeden pierwiastek, i konsekwentnie rozwiąże zadanie do końca, to może otrzymać co najwyżej 3 punkty za całe rozwiązanie (za miejsce zerowe pochodnej, za uzasadnienie istnienia najmniejszej wartości funkcji, za obliczenie najmniejszej wartości funkcji ).
- b) Jeżeli z rozwiązania nie wynika, że zdający poprawnie stosuje wzór na pochodną ilorazu funkcji lub zdający błędnie wyznacza pochodną funkcji lub i dalej popełnia błędy, otrzymując pochodną w postaci lub , gdzie jest wielomianem stopnia czwartego, który w przedziale ma dokładnie jeden pierwiastek, i konsekwentnie rozwiąże zadanie do końca, to może otrzymać co najwyżej 2 punkty za całe rozwiązanie (za uzasadnienie istnienia najmniejszej wartości funkcji i za obliczenie najmniejszej wartości funkcji ).
- 3. Za poprawne uzasadnienie, że rozważana funkcja osiąga wartość najmniejszą dla wyznaczonej wartości , przy której pochodna się zeruje, można uznać sytuację, gdy zdający bada znak pochodnejORAZ:– opisuje (słownie lub graficznie – np. przy użyciu strzałek) monotoniczność funkcji LUB– zapisuje, że dla wyznaczonej wartości funkcja ma minimum lokalne i jest to jednocześnie jej najmniejsza wartość,LUB– zapisuje, że dla wyznaczonej wartości funkcja ma minimum lokalne i jest to jedyne ekstremum tej funkcji.Badanie znaku pochodnej zdający może opisać w inny sposób, np. szkicując wykres funkcji, która w ten sam sposób jak pochodna zmienia znak, i zaznaczając na rysunku (np. znakami „+” i „−”) znak pochodnej.
- 4. Jeżeli zdający przedstawi niepełne uzasadnienie, to może otrzymać co najwyżej 3 punkty za całe rozwiązanie (nie otrzymuje punktu za uzasadnienie istnienia najmniejszej wartości).
- 5. Jeżeli zdający, uzasadniając najmniejszą wartość funkcji, rozpatruje funkcję w lub , lub w , lub w , to może uzyskać co najwyżej 3 punkty za całe rozwiązanie.
- 6. Jeżeli zdający nie uzasadnia istnienia najmniejszej wartości funkcji, to może uzyskać co najwyżej 2 punkty za całe rozwiązanie (1 punkt za pochodną i 1 punkt za miejsce zerowe pochodnej).
Chcesz rozwiązywać to zadanie z podpowiedziami? Zapisz się na listę oczekujących
Źródło: CKE, matura maj 2026, poziom rozszerzony, zadanie 12.2