Zadanie 5 · 4 pkt · otwarte

Nierówność |2x − 6| − |x² − 9| < 0

Rozwiąż nierówność∣2x−6∣−∣x2−9∣<0|2x - 6| - |x^2 - 9| < 0Zapisz obliczenia.

Pokaż odpowiedź i rozwiązanieSpróbuj najpierw sam(a), potem sprawdź.

Rozwiązanie krok po kroku

  1. Wyrażenie 2x−62x - 6 zmienia znak w 33⁠, a x2−9x^2 - 9 w −3-3 i 33⁠, więc rozważamy przedziały (−∞,−3)(-\infty, -3)⁠, [−3,3)[-3, 3) i [3,+∞)[3, +\infty)⁠. W pierwszym z nich 2x−6<02x - 6 < 0 i x2−9>0x^2 - 9 > 0⁠.

    −2x+6−(x2−9)<0-2x + 6 - (x^2 - 9) < 0

    Do tego miejsca: 1 pkt

  2. W przedziale [−3,3)[-3, 3) jest 2x−6<02x - 6 < 0 i x2−9≤0x^2 - 9 \le 0⁠.

    −2x+6−(9−x2)<0-2x + 6 - (9 - x^2) < 0
  3. W przedziale [3,+∞)[3, +\infty) oba wyrażenia są nieujemne.

    2x−6−(x2−9)<02x - 6 - (x^2 - 9) < 0

    Do tego miejsca: 2 pkt

  4. Rozwiązujemy nierówność w pierwszym przedziale.

    −x2−2x+15<0  ⇔  (x+5)(x−3)>0  ⇔  x∈(−∞,−5)∪(3,+∞)-x^2 - 2x + 15 < 0 \;\Leftrightarrow\; (x + 5)(x - 3) > 0 \;\Leftrightarrow\; x \in (-\infty, -5) \cup (3, +\infty)
  5. Część wspólna z przedziałem (−∞,−3)(-\infty, -3)⁠.

    x∈(−∞,−5)x \in (-\infty, -5)
  6. Rozwiązujemy nierówność w drugim przedziale; wszystkie jej rozwiązania należą do [−3,3)[-3, 3)⁠.

    x2−2x−3<0  ⇔  (x+1)(x−3)<0  ⇔  x∈(−1,3)x^2 - 2x - 3 < 0 \;\Leftrightarrow\; (x + 1)(x - 3) < 0 \;\Leftrightarrow\; x \in (-1, 3)

    Do tego miejsca: 3 pkt

  7. Rozwiązujemy nierówność w trzecim przedziale i bierzemy część wspólną z [3,+∞)[3, +\infty)⁠.

    −x2+2x+3<0  ⇔  (x+1)(x−3)>0  ⇔  x∈(−∞,−1)∪(3,+∞),więc x∈(3,+∞)-x^2 + 2x + 3 < 0 \;\Leftrightarrow\; (x + 1)(x - 3) > 0 \;\Leftrightarrow\; x \in (-\infty, -1) \cup (3, +\infty), \quad \text{więc } x \in (3, +\infty)
  8. Łączymy rozwiązania z trzech przedziałów.

    x∈(−∞,−5)∪(−1,3)∪(3,+∞)x \in (-\infty, -5) \cup (-1, 3) \cup (3, +\infty)

    Do tego miejsca: 4 pkt

Odpowiedź

x∈(−∞,−5)∪(−1,3)∪(3,+∞)x \in (-\infty, -5) \cup (-1, 3) \cup (3, +\infty)

Jak to jest punktowane

Za rozwiązanie jest jeden poziom — najwyższy, który spełnia.

  • 4 pktzastosowanie poprawnej metody i poprawny wynik: x∈(−∞,−5)∪(−1,3)∪(3,+∞)x \in (-\infty, -5) \cup (-1, 3) \cup (3, +\infty)⁠.
  • 3 pktzapisanie trzech przedziałów: (−∞,−3)(-\infty, -3) i [−3,3)[-3, 3) i [3,+∞)[3, +\infty) (z dokładnością do domknięcia) oraz zapisanie nierówności bez użycia symbolu wartości bezwzględnej w każdym z tych przedziałów oraz rozwiązanie nierówności w dwóch spośród tych przedziałów – tj. wyznaczenie części wspólnych zbiorów rozwiązań zapisanych nierówności z rozpatrywanymi przedziałamiALBO– rozwiązanie nierówności 2−∣x+3∣<02 - |x + 3| < 0⁠,ALBO– zapisanie koniunkcji nierówności 2−∣x+3∣<02 - |x + 3| < 0 i x≠3x \ne 3⁠,ALBO– przekształcenie nierówności do postaci (x−3)2(x+1)(x+5)>0(x - 3)^2(x + 1)(x + 5) > 0⁠,ALBO– wyznaczenie wszystkich pierwiastków wielomianu x4−22x2+24x+45x^4 - 22x^2 + 24x + 45 i określenie krotności tych pierwiastków,ALBO– zapisanie nierówności w postaci równoważnej koniunkcji dwóch nierówności: 2x−6<∣x2−9∣2x - 6 < |x^2 - 9| i 2x−6>−∣x2−9∣2x - 6 > -|x^2 - 9|⁠, a następnie w postaci równoważnej koniunkcji alternatyw nierówności bez użycia symbolu wartości bezwzględnej: (x2−9>2x−6(x^2 - 9 > 2x - 6 lub x2−9<−2x+6)x^2 - 9 < -2x + 6) i (x2−9>−2x+6(x^2 - 9 > -2x + 6 lub x2−9<2x−6)x^2 - 9 < 2x - 6)⁠,ALBO– zapisanie nierówności w postaci równoważnej alternatywy dwóch nierówności: x2−9>∣2x−6∣x^2 - 9 > |2x - 6| lub x2−9<−∣2x−6∣x^2 - 9 < -|2x - 6|⁠, a następnie w postaci równoważnej alternatywy koniunkcji nierówności bez użycia symbolu wartości bezwzględnej: (2x−6<x2−9(2x - 6 < x^2 - 9 i 2x−6<−x2+9)2x - 6 < -x^2 + 9) lub (2x−6<−x2+9(2x - 6 < -x^2 + 9 i 2x−6>x2−9)2x - 6 > x^2 - 9)⁠,ALBO– zapisanie czterech przypadków: 2x−6<02x - 6 < 0 i x2−9<0x^2 - 9 < 0⁠,2x−6<02x - 6 < 0 i x2−9≥0x^2 - 9 \ge 0⁠, 2x−6≥02x - 6 \ge 0 i x2−9<0x^2 - 9 < 0⁠, 2x−6≥02x - 6 \ge 0 i x2−9≥0x^2 - 9 \ge 0 (z dokładnością do domknięcia) oraz zapisanie nierówności bez użycia symbolu wartości bezwzględnej w każdym z tych przypadków oraz rozwiązanie nierówności w dwóch spośród trzech następujących przypadków: 2x−6<02x - 6 < 0 i x2−9<0x^2 - 9 < 0⁠, 2x−6<02x - 6 < 0 i x2−9≥0x^2 - 9 \ge 0⁠, 2x−6≥02x - 6 \ge 0 i x2−9≥0x^2 - 9 \ge 0 – tj. wyznaczenie części wspólnych zbiorów rozwiązań zapisanych nierówności,ALBO– zapisanie, że przypadek 2x−6≥02x - 6 \ge 0 i x2−9<0x^2 - 9 < 0 jest sprzeczny oraz zapisanie trzech przypadków: 2x−6<02x - 6 < 0 i x2−9<0x^2 - 9 < 0⁠, 2x−6<02x - 6 < 0 i x2−9≥0x^2 - 9 \ge 0⁠, 2x−6≥02x - 6 \ge 0 i x2−9≥0x^2 - 9 \ge 0 (z dokładnością do domknięcia) oraz zapisanie nierówności bez użycia symbolu wartości bezwzględnej w każdym z tych przypadków oraz rozwiązanie nierówności w dwóch spośród tych trzech przypadków – tj. wyznaczenie części wspólnych zbiorów rozwiązań zapisanych nierówności,ALBO– odczytanie z wykresów funkcji f(x)=∣2x−6∣f(x) = |2x - 6| oraz g(x)=∣x2−9∣g(x) = |x^2 - 9| pierwszych współrzędnych punktów ich przecięcia: x=−5x = -5 oraz x=−1x = -1 oraz x=3x = 3 i sprawdzenie rachunkiem poprawności odczytanych współrzędnych.
  • 2 pktzapisanie trzech przedziałów: (−∞,−3)(-\infty, -3) i [−3,3)[-3, 3) i [3,+∞)[3, +\infty) (z dokładnością do domknięcia) oraz zapisanie nierówności bez użycia symbolu wartości bezwzględnej w każdym z tych przedziałówALBO– zapisanie nierówności ∣x−3∣⋅(2−∣x+3∣)<0|x - 3| \cdot (2 - |x + 3|) < 0⁠,ALBO– zapisanie jednej z nierówności:1<∣x+3∣21 < \frac{|x + 3|}{2} (bez zapisania założenia x≠3x \ne 3⁠),1<∣x2−9∣2⋅∣x−3∣1 < \frac{|x^2 - 9|}{2 \cdot |x - 3|} z zapisaniem założenia x≠3x \ne 3⁠,1<∣x−3∣⋅∣x+3∣∣2x−6∣1 < \frac{|x - 3| \cdot |x + 3|}{|2x - 6|} z zapisaniem założenia x≠3x \ne 3⁠,1<∣(x−3)(x+3)2x−6∣1 < \left|\frac{(x - 3)(x + 3)}{2x - 6}\right| z zapisaniem założenia x≠3x \ne 3⁠,(x−3)2⋅[4−(x+3)2]<0(x - 3)^2 \cdot [4 - (x + 3)^2] < 0⁠,ALBO– przekształcenie nierówności do postaci x4−22x2+24x+45>0x^4 - 22x^2 + 24x + 45 > 0 i wyznaczenie dwóch pierwiastków wielomianu x4−22x2+24x+45x^4 - 22x^2 + 24x + 45 (lub zapisanie, że 33 jest dwukrotnym pierwiastkiem tego wielomianu),ALBO– zapisanie nierówności w postaci równoważnej koniunkcji dwóch nierówności: 2x−6<∣x2−9∣2x - 6 < |x^2 - 9| i 2x−6>−∣x2−9∣2x - 6 > -|x^2 - 9|⁠,ALBO– zapisanie nierówności w postaci równoważnej alternatywy dwóch nierówności: x2−9>∣2x−6∣x^2 - 9 > |2x - 6| lub x2−9<−∣2x−6∣x^2 - 9 < -|2x - 6|⁠,ALBO– zapisanie czterech przypadków: 2x−6<02x - 6 < 0 i x2−9<0x^2 - 9 < 0⁠,2x−6<02x - 6 < 0 i x2−9≥0x^2 - 9 \ge 0⁠, 2x−6≥02x - 6 \ge 0 i x2−9<0x^2 - 9 < 0⁠, 2x−6≥02x - 6 \ge 0 i x2−9≥0x^2 - 9 \ge 0 (z dokładnością do domknięcia) oraz zapisanie nierówności bez użycia symbolu wartości bezwzględnej w każdym z tych przypadków,ALBO– zapisanie trzech przypadków: 2x−6<02x - 6 < 0 i x2−9<0x^2 - 9 < 0⁠, 2x−6<02x - 6 < 0 i x2−9≥0x^2 - 9 \ge 0⁠, 2x−6≥02x - 6 \ge 0 i x2−9≥0x^2 - 9 \ge 0 (z dokładnością do domknięcia) oraz zapisanie nierówności bez użycia symbolu wartości bezwzględnej w każdym z tych przypadków oraz zapisanie, że przypadek 2x−6≥02x - 6 \ge 0 i x2−9<0x^2 - 9 < 0 jest sprzeczny,ALBO– narysowanie wykresów funkcji f(x)=∣2x−6∣f(x) = |2x - 6| oraz g(x)=∣x2−9∣g(x) = |x^2 - 9|⁠.
  • 1 pktzapisanie trzech przedziałów: (−∞,−3)(-\infty, -3) i [−3,3)[-3, 3) i [3,+∞)[3, +\infty) (z dokładnością do domknięcia) oraz zapisanie danej nierówności w jednym z tych przedziałów bez użycia symbolu wartości bezwzględnejALBO– zapisanie jednego z przedziałów: (−∞,−3)(-\infty, -3)⁠, [−3,3)[-3, 3)⁠, [3,+∞)[3, +\infty) (z dokładnością do domknięcia) oraz rozwiązanie danej nierówności w tym przedziale – tj. wyznaczenie części wspólnej zbioru rozwiązań zapisanej nierówności z rozpatrywanym przedziałem,ALBO– zastosowanie własności wartości bezwzględnej i zapisanie nierówności: 2⋅∣x−3∣−∣(x−3)(x+3)∣<02 \cdot |x - 3| - |(x - 3)(x + 3)| < 0⁠,ALBO– zastosowanie własności wartości bezwzględnej i zapisanie nierówności w jednej z następujących postaci:1<∣x2−9∣2⋅∣x−3∣1 < \frac{|x^2 - 9|}{2 \cdot |x - 3|} (bez zapisania założenia x≠3x \ne 3⁠),1<∣x−3∣⋅∣x+3∣∣2x−6∣1 < \frac{|x - 3| \cdot |x + 3|}{|2x - 6|} (bez zapisania założenia x≠3x \ne 3⁠),1<∣(x−3)(x+3)2x−6∣1 < \left|\frac{(x - 3)(x + 3)}{2x - 6}\right| (bez zapisania założenia x≠3x \ne 3⁠),(2x−6)2<(x2−9)2(2x - 6)^2 < (x^2 - 9)^2⁠,ALBO– zapisanie czterech przypadków: 2x−6<02x - 6 < 0 i x2−9<0x^2 - 9 < 0⁠,2x−6<02x - 6 < 0 i x2−9≥0x^2 - 9 \ge 0⁠, 2x−6≥02x - 6 \ge 0 i x2−9<0x^2 - 9 < 0⁠, 2x−6≥02x - 6 \ge 0 i x2−9≥0x^2 - 9 \ge 0 (z dokładnością do domknięcia) oraz zapisanie danej nierówności w jednym z tych przypadków bez użycia wartości bezwzględnej,ALBO– zapisanie jednego z trzech przypadków: 2x−6<02x - 6 < 0 i x2−9<0x^2 - 9 < 0⁠,2x−6<02x - 6 < 0 i x2−9≥0x^2 - 9 \ge 0⁠, 2x−6≥02x - 6 \ge 0 i x2−9≥0x^2 - 9 \ge 0 (z dokładnością do domknięcia) oraz rozwiązanie danej nierówności w tym przypadku – tj. wyznaczenie części wspólnej zbiorów rozwiązań zapisanych nierówności.

Uznawane są też inne sposoby rozwiązania

  • Własności wartości bezwzględnej: ∣2x−6∣−∣x2−9∣=2⋅∣x−3∣−∣x−3∣⋅∣x+3∣=∣x−3∣⋅(2−∣x+3∣)|2x - 6| - |x^2 - 9| = 2 \cdot |x - 3| - |x - 3| \cdot |x + 3| = |x - 3| \cdot (2 - |x + 3|)⁠, więc nierówność jest spełniona, gdy x≠3x \ne 3 i ∣x+3∣>2|x + 3| > 2⁠, czyli gdy x<−5x < -5 lub x>−1x > -1 (przy x≠3x \ne 3⁠).
  • Dzielenie przez ∣2x−6∣|2x - 6| — dla x=3x = 3 nierówność nie jest spełniona, a dla x≠3x \ne 3 jest równoważna nierówności 1<∣x2−9∣∣2x−6∣=∣x+3∣21 < \frac{|x^2 - 9|}{|2x - 6|} = \frac{|x + 3|}{2}⁠.
  • Nierówność wielomianowa: obie strony nierówności ∣2x−6∣<∣x2−9∣|2x - 6| < |x^2 - 9| są nieujemne, więc po podniesieniu do kwadratu (2x−6)2<(x2−9)2(2x - 6)^2 < (x^2 - 9)^2⁠, czyli (x−3)2[4−(x+3)2]<0(x - 3)^2[4 - (x + 3)^2] < 0 i (x−3)2(x+1)(x+5)>0(x - 3)^2(x + 1)(x + 5) > 0⁠.
  • Koniunkcja nierówności: 2x−6<∣x2−9∣2x - 6 < |x^2 - 9| i 2x−6>−∣x2−9∣2x - 6 > -|x^2 - 9|⁠, a każdą z nich zamieniamy na alternatywę nierówności bez wartości bezwzględnej.

Uwagi z zasad oceniania CKE

  • 1. Jeżeli zdający, zapisując nierówność bez użycia wartości bezwzględnej, popełni błąd, który nie jest rachunkowy, tylko w jednym z rozpatrywanych przypadków/przedziałów i rozwiąże zadanie do końca, to może uzyskać co najwyżej 2 punkty za całe rozwiązanie, o ile nie nabył prawa do innej punktacji zgodnej z zasadami oceniania.
  • 2. Jeżeli zdający nie rozpatruje przedziałów, które wyczerpują zbiór wszystkich liczb rzeczywistych i w których nierówność ma różne postacie (lub rozpatruje przypadki wyznaczone jedynie przez nierówności ostre, które nie wyczerpują zbioru R\mathbb{R}⁠), to może otrzymać co najwyżej 3 punkty za całe rozwiązanie.
  • 3. Jeżeli zdający przy rozwiązaniu graficznym poda zbiór rozwiązań (−∞,−5)∪(−1,3)∪(3,+∞)(-\infty, -5) \cup (-1, 3) \cup (3, +\infty)⁠, ale nie sprawdzi rachunkiem pierwszych współrzędnych punktów przecięcia wykresów funkcji f(x)=∣2x−6∣f(x) = |2x - 6| i g(x)=∣x2−9∣g(x) = |x^2 - 9|⁠, to może otrzymać co najwyżej 3 punkty za całe rozwiązanie.
  • 4. Jeżeli zdający, podając zbiór rozwiązań nierówności, nie uwzględni warunku x≠3x \ne 3⁠, to może uzyskać co najwyżej 3 punkty za całe rozwiązanie.

Chcesz rozwiązywać to zadanie z podpowiedziami? Zapisz się na listę oczekujących

Źródło: CKE, matura maj 2026, poziom rozszerzony, zadanie 5